چه چیزی چهره را قابل اعتماد نشان میدهد؟

این مطلب بر اساس سری تحقیقات الکساندر تودورو، روانشناس تجربی از دانشگاه پرینستون، نوشته شده است.

در تصویر زیر، ویژگی‌های یک چهره‌ی غیر قابل اعتماد و یک چهره قابل اعتماد آورده شده‌اند.

روش بررسی

در این پژوهش، پژوهشگران به داوطلبانِ شرکت کننده ۳۰۰ تصویر از چهره‌های مختلف را در کسری از ثانیه ارائه کردند. سپس از شرکت‌کنندگان خواستند تا آنها را بر اساس قابل‌ اعتماد بودن یا نبودن قضاوت کنند. نتایج حاکی از این بود که رابطه قدرتمندی بین برخی ویژگی‌های چهره‌ایی که در تصویر بالا ذکر شده است و میزان اعتمادپذیری وجود دارد.

چگونگی

آمیگدال (قسمتی از مغز انسان) که مسئول تظاهرات هیجانی چهره مانند خوشحالی و ترس است به ‌صورت خودکار از بعضی ویژگی‌های چهره برای تصمیم‌گیریِ خیلی سریع در رابطه با بی خطر بودن و میزان اعتماد پذیر بودن چهره‌ی افراد استفاده می‌کند. تمام این بررسی‌ها را آمیگدال در یک هزارم ثانیه بعد از مشاهده‌ی چهره‌ی فرد انجام می‌دهد، بدون اینکه خود فرد از این محاسبات باخبر باشد؛ شخص فقط حس می‌کند که این چهره قابل‌ اعتمادتر است.

چرایی

از دیدگاه تکاملی این حالت‌های چهره احتمالاً بازمانده‌ی یک غریزه‌ی مفید هستند: اگر کمی در حالت‌هایی که به چهره‌ی قابل‌اعتماد نسبت داده‌شده است اغراق کنیم، به چهره‌ای که حالت خوشحالی را نشان می‌دهد خواهیم رسید (با حالت ابروهای کمانی و گونه‌های بالا آمده که ناشی از لبخند است) که با رفتار و ویژگی‌های مثبت همبستگی دارد، از آن طرف حالت اغراق‌شده‌ی چهره‌ی غیرقابل ‌اعتماد شبیه به خشم است که حالت چهره‌ای هشدار دهنده و بالقوه خطرناک است.

پس منطقی است از فردی که چهره‌اش حالتی شبیه به خشم و عصبانیت دارد بپرهیزیم و با فردی که حالت دوستانه‌تری دارد ارتباط برقرار کنیم.

باگ تکاملی

محصولات ساخته شده توسط تکامل بدون خطا نیستند و در نتیجه قضاوت‌های شکل گرفته به کمک این محصولات نیز همیشه درست نخواهند بود. اگر همه‌ی دلایل منطقی برای اعتماد کردن به فردی وجود دارند ولی پیغام‌هایی که آمیگدال‌تان به ما شما می‌دهد، خلاف آن را می‌گویند. بهتر است در نظر داشته باشیم که این پیغام‌ها از حالت‌های چهره‌ای برمی‌خیزد که می‌تواند کاملاً تصادفی و گول زننده باشد و برعکس اگر آمیگدال‌تان به طور پیوسته‌ای در گوشتان زمزمه می‌کند که این فرد “مورد اعتماد” است ولی اعمال او خلاف این ادعا را می‌رسانند پس باید به آمیگدال‌تان مشکوک شوید.

در واقع اگر بخواهیم دقیق‌تر باشیم، این ویژگی‌های ذکر شده صرفا بخشی از فرایند بررسی قابل اعتماد بودن فرد هستند. هنگامی که ما می‌خواهیم اعتماد پذیر بودن کسی را بررسی کنیم، علاوه بر این پیغام‌های ناخودآگاه، معمولا از منابع دیگری مانند طرز رفتار شخص، سخنان و تجارب دیگران نیز برای قابل اعتماد بودنش استفاده می‌کنیم. ولی معمولا در دیدار اول و در مواقعی که به منابع اضافی دسترسی نداریم، قضاوتمان تا حد بسیار بالایی بر اساس همین پیغام‌های آمیگدالمان است.

گوردون پارک (قاتل سریالی) با ویژگی‌های چهره‌ای قابل اعتماد

گوردون پارک (قاتل سریالی) دارای چهره‌ای با ویژگی‌های قابل اعتماد

نتیجه گیری

نتیجه‌ی فوق العاده‌ای که میتوان از این تحقیقات بدست آورد این است که ادراک نیز مانند توجه دارای فرایندهای کنترل شده و خودکار است.

فرآیندهای خودکار ادارکی در سطحی ناخودآگاه و توسط بسترهای عصبی مانند آمیگدال انجام می‌شوند و فرآیندهای کنترل شده که جوانب عالی‌تر ادراک را شامل می‌شود توسط بخش‌های دیگر مغز مانند قشر پیش پیشانی انجام می‌شود. که در نهایت ترکیب بروندادهای این فرآیندها ادراک ما از جهان را می‌سازند.

اشتراک گذاری در:
صادق آدینه
صادق آدینه
کارشناس ارشد علوم شناختی و متخصص نورومارکتینگ هستم و علاقه‌مند به نوشتن درباره‌ی فلسفه، علم، روانشناسی، سینما و موسیقی.

دیدگاه‌ها

avatar
wpDiscuz